ماده 81 قانون مالیات مستقیم

ماده 81 قانون مالیات مستقیم

ماده ۸۱ قانون مالیات های مستقیم به عنوان یکی از مقررات مهم حوزه مالیات، نقش تعیین کننده ای در معافیت فعالیت های کشاورزی و وابسته به آن دارد. این ماده در نسخه اولیه خود، دامنه محدودی از فعالیت ها را شامل می شد و معافیت مالیاتی را فقط تا پایان سال ۱۳۷۲ پیش بینی کرده بود. در آن دوره، تمرکز قانون گذار بر حمایت موقت از برخی فعالیت های پایه کشاورزی قرار داشت. همچنین دولت مکلف شده بود بررسی های لازم را برای تداوم یا توقف این معافیت انجام دهد. این ساختار نشان دهنده نگاه مقطعی به معافیت های مالیاتی در بخش کشاورزی بود.

پیش از اصلاح، ماده 81 صرفا درآمد حاصل از فعالیت هایی مانند کشاورزی، دامپروری، دامداری، پرورش ماهی و زنبور عسل را در بازه زمانی مشخص از مالیات معاف می دانست. در متن اولیه، ادامه معافیت منوط به ارائه لایحه جدید از سوی دولت به مجلس شورای اسلامی شده بود. این موضوع باعث ایجاد عدم قطعیت برای متقاضیان فعال در این حوزه ها می شد. فعالان اقتصادی نمی توانستند برنامه ریزی بلندمدت دقیقی بر اساس معافیت های مالیاتی داشته باشند. به همین دلیل، نیاز به اصلاح و شفاف سازی این ماده به تدریج احساس شد.

ماده ۸۱ قانون مالیات مستقیم پیش از اصلاح

"درآمد حاصل از کلیه فعالیت‌ های کشاورزی، دامپروری، دامداری، پرورش ماهی و زنبور عسل تا پایان سال ۱۳۷۲ از پرداخت مالیات معاف می‌ باشد. دولت مکلف است مطالعات و بررسی‌ های لازم را در زمینه کلیه فعالیت‌ های کشاورزی و آن رشته از فعالیت‌ های مزبور که ادامه معافیت آن‌ ها ضرورت داشته باشد معمول و لایحه مربوط را به موقع تهیه و به مجلس شورای اسلامی تقدیم نماید."

ماده 81 قانون مالیات مستقیم پس از اصلاح (اصلاحی ۱۳۸۰/۱۱/۲۷)

"درآمد حاصل از کلیه فعالیت‌ های کشاورزی، دام‌ پروری، دامداری، پرورش ماهی و زنبور عسل و پرورش طیور، صیادی و ماهیگیری، نوغانداری، احیاء مراتع و جنگل‌ ها، باغات اشجار از هر قبیل و نخیلات از پرداخت مالیات معاف می‌ باشد. دولت مکلف است مطالعات و بررسی‌ های لازم را در زمینه کلیه فعالیت‌ های کشاورزی و آن رشته از فعالیت‌ های مزبور که ادامه معافیت آن‌ ها ضرورت داشته باشد معمول و لایحه مربوط را حداکثر تا آخر برنامه سوم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران به مجلس شورای اسلامی تقدیم نماید."

پس از اصلاح ماده ۸۱ در سال ۱۳۸۰، دامنه معافیت مالیاتی به طور قابل توجهی گسترش یافت و فعالیت های بیشتری را دربر گرفت. بر اساس متن اصلاحی، تمامی درآمدهای حاصل از کشاورزی، دامداری، دام پروری، پرورش طیور، صیادی، ماهیگیری، نوغانداری، احیای مراتع و جنگل ها، باغات و نخیلات از پرداخت مالیات معاف شدند. در این نسخه، تکلیف دولت برای ارائه لایحه مرتبط تا پایان برنامه سوم توسعه نیز به صراحت مشخص شد. این اصلاح، امنیت حقوقی بیشتری برای متقاضیان ایجاد کرد. نتیجه آن، تقویت انگیزه سرمایه گذاری و استمرار فعالیت در بخش های تولیدی کشاورزی بود.

برای عضویت در صفحه اینستاگرام ما کلیک کنید

اشخاص حقوقی موضوع ماده ۸۱ قانون مالیاتهای مستقیم

بر اساس تفسیر مفاد ماده ۸۱ قانون مالیات های مستقیم، اشخاص حقوقی شامل مجموعه هایی هستند که به صورت قانونی ثبت شده و دارای شخصیت مستقل از اعضا یا مدیران خود فعالیت می کنند. این اشخاص معمولا با هدف انجام فعالیت اقتصادی، خدماتی، تولیدی یا انتفاعی تشکیل می شوند و از منظر قانون، تعهدات مالیاتی مشخصی بر عهده دارند. 

در توضیح اشخاص حقوقی موضوع ماده 81 قانون مالیاتهای مستقیم و با تفسیر حقوقی متن این ماده، اشخاص حقوقی شامل شرکت های تجاری ثبت شده، موسسات انتفاعی و غیرانتفاعی، شرکت های تعاونی، بنیادها و نهادهایی می شوند که طبق قوانین کشور ایجاد شده اند. همچنین واحدهایی که تحت عنوان شخصیت حقوقی فعالیت اقتصادی مستمر دارند، در دایره شمول این ماده قرار می گیرند.

ملاک اصلی در این تشخیص، وجود شخصیت مستقل حقوقی و انجام فعالیت مالی قابل ارزیابی است. افراد فعال در این حوزه باید توجه داشته باشند که نوع فعالیت یا هدف سازمان، تاثیری در اصل شمول ندارد. این تفسیر کمک می کند مخاطبین درک روشن تری از مسئولیت های مالیاتی خود داشته باشند. توجه به این نکته ضروری است که اشخاص حقوقی مشمول ماده فوق بایستی اظهارنامه عملکرد خود را در موعد قانونی ازسال نمایند.

اشخاص حقیقی مشمول ماده 81 قانون مالیات های مستقیم

اشخاص حقیقی مشمول ماده 81 قانون مالیات های مستقیم به افرادی اطلاق می شود که در حوزه فعالیت های کشاورزی، دامداری، دامپروری، پرورش طیور، زنبورداری، صیادی، احیای مراتع و جنگل ها و سایر فعالیت های مندرج در متن ماده اشتغال دارند. تفسیر محتوای ماده ۸۱ نشان می دهد که قانون گذار با هدف حمایت از تولیدات پایه و فعالیت های مولد، این گروه از افراد را از شمول مالیات بر درآمد معاف کرده است. اشخاص حقیقی فعال در این حوزه ها در صورت احراز شرایط، از معافیت قانونی برخوردار می شوند.

مطابق تفسیر حقوقی انجام شده از ماده ۸۱، اشخاص حقیقی مشمول این ماده اصولا الزامی به پرداخت مالیات بر درآمد ناشی از فعالیت های یادشده ندارند. نکته مهم برای افراد این است که بهره مندی از معافیت، وابسته به نوع فعالیت بوده و نه میزان درآمد. بر اساس بخشنامه شماره 24-98-200 مورخ 1398/03/21 بند 2 تصریح شده است که اشخاص حقیقی مشمول ماده 81 ملزم به ارسال اظهارنامه نیستند و می توانند از معافیت های مقرر در قانون استفاده نمایند.

در این بخشنامه آمده است که حتی در صورتی که افراد تکالیف قانونی خود از جمله تسلیم اظهارنامه مالیاتی در موعد مقرر را انجام نداده باشند، حسب دستورالعمل شماره 200/5958/ص مورخ 1391/03/23 و قسمت اخیر تبصره یک ماده 146 مکرر اصلاحی 1394/04/31، همچنان از معافیت ها و مشوق ها برخوردار خواهند بود. همچنین اگر اشخاص یادشده نسبت به صادرات محصولات تولیدی ناشی از فعالیت های مندرج در ماده 81 اقدام کنند، عدم تسلیم اظهارنامه مانع بهره مندی از معافیت نخواهد بود. این موضوع نشان دهنده نگاه حمایتی قانون گذار نسبت به افراد فعال در این حوزه ها است.

برای عضویت در کانال تلگرام ما کلیک کنید

اصلاح ماده ۸۱ قانون مالیاتهای مستقیم

اصلاح ماده 81 قانون مالیاتهای مستقیم یکی از تغییرات مهم در حوزه معافیت های مالیاتی بخش کشاورزی به شمار می آید که نگاه قانون گذار را نسبت به این بخش شفاف تر کرده است. پیش از اصلاح، معافیت ها به صورت محدودتر و با ابهام در دامنه فعالیت ها اعمال می شد و همه شاخه های مرتبط را به طور صریح در بر نمی گرفت. همین موضوع باعث بروز برداشت های متفاوت در اجرا و اختلاف نظر میان مراجع مالیاتی می شد. برای متقاضیان فعال در این حوزه، تشخیص دقیق فعالیت های مشمول معافیت همواره چالش برانگیز بود. اصلاح این ماده با هدف رفع همین ابهام ها و ایجاد وحدت رویه انجام شد.

در متن قبل از اصلاح، اشاره کلی به معافیت برخی فعالیت های کشاورزی وجود داشت؛ اما دامنه آن به صورت شفاف تفکیک نشده بود و بسیاری از فعالیت های وابسته به طور مستقیم نام برده نمی شدند. این محدودیت موجب می شد برخی فعالیت ها مانند پرورش آبزیان یا زنبور عسل در عمل با تفسیرهای متفاوت مواجه شوند. همچنین در نسخه قبلی، تکلیف مشخصی برای دولت در خصوص بازنگری یا استمرار معافیت ها پیش بینی نشده بود. همین خلا قانونی باعث می شد متقاضیان در برنامه ریزی اقتصادی با عدم قطعیت روبه رو شوند. در نتیجه، ثبات حقوقی کافی برای فعالان این بخش وجود نداشت.

پس از اصلاح ماده ۸۱ در سال ۱۳۸۰، متن قانون به صورت صریح درآمد حاصل از کلیه فعالیت های کشاورزی، دام پروری، دامداری، پرورش ماهی و زنبور عسل، پرورش طیور، صیادی، ماهیگیری، نوغانداری، احیای مراتع و جنگل ها، باغات و نخیلات را از پرداخت مالیات معاف اعلام کرد. علاوه بر این، دولت مکلف شد بررسی های لازم را درباره تداوم معافیت ها انجام داده و لایحه مربوط را در مهلت مقرر به مجلس ارائه کند. این تغییر، دامنه معافیت را گسترده تر و شفاف تر ساخت و ابهام های اجرایی را کاهش داد. 

بخشنامه آیین نامه اجرایی ماده 81 قانون مالیاتهای مستقیم

بخشنامه آیین نامه اجرایی ماده 81 قانون مالیاتهای مستقیم با هدف تبیین دقیق تر دامنه شمول این ماده و رفع ابهام های اجرایی آن صادر شده است. این بخشنامه ناظر بر تفسیر قانونی معافیت های مالیاتی بخش کشاورزی است. صدور این دستورالعمل برای متقاضیان فعال در حوزه های مشمول ماده ۸۱ اهمیت ویژه ای دارد، زیرا نحوه اعمال معافیت ها را به صورت شفاف مشخص می کند. در ادامه، اطلاعات مربوط به بخشنامه ابلاغی و فایل رسمی آن در قالب جدول ارائه شده تا دسترسی متقاضیان به متن کامل آسان تر شود. 

 

بر اساس بخشنامه آیین نامه اجرایی ماده 81 قانون مالیاتهای مستقیم، قانون تفسیر ماده ۸۱ قانون مالیات های مستقیم طی نامه شماره ۲۰۰/۱۴۰۱/۱۲ مورخ ۱۴۰۱/۰۲/۲۰ توسط رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور ابلاغ نمود. محتوای این تفسیر بر تفکیک فعالیت های کشاورزی مشمول معافیت از سایر فعالیت های مرتبط تمرکز دارد و مرز میان تولید کشاورزی و فعالیت های بازرگانی را مشخص می کند. 

برای دریافت اطلاعات بیشتر در مورد ماده 81 قانون مالیات مستقیم در کانال تلگرام آشاثبت عضو شوید. کارشناسان مرکز مشاوره حقوقی آشاثبت نیز آماده اند تا با ارائه خدمات مشاوره حقوقی تلفنی به سوالات شما عزیزان پیرامون اطلاع از ماده ۸۱ قانون مالیات مستقیم​ پاسخ دهند.